Euregionaal Netwerk Arbeidsmigranten

Het Euregionaal
Netwerk Arbeidsmigranten had als doel de aanpak van uitbuiting van
arbeidsmigranten in de EUREGIO in een grensoverschrijdend kader te versterken.
Tot juni 2025 was de EUREGIO leadpartner van het project en coördineerde de
projectactiviteiten. De gemeente Enschede, de gemeente Oost Gelre en de Kreis
Borken waren partner in het project.
Al jaren komen
arbeidsmigranten uit Oost- en Zuidoost-Europese landen naar Nederland en
Duitsland om te werken in verschillende sectoren zoals de logistiek, de
tuinbouw en de vleesindustrie. Door de krappe arbeidsmarkt is de vraag naar
meer arbeidskrachten toegenomen en wordt er steeds vaker een beroep op
uitzendbureau’s gedaan om personeel te kunnen vinden. Door de krappe
woningmarkt is het bovendien moeilijk om goede huisvesting voor nieuwe
werknemers te organiseren. Uitzendbureaus zijn op dit verschil in vraag en
aanbod ingestapt door de werving, het transport en de huisvesting van
arbeidsmigranten geheel te verzorgen.
Helaas is dit
systeem gevoelig voor misbruik, doordat arbeidsmigranten tijdens hun verblijf
zeer afhankelijk zijn van deze uitzendbureaus. Het transport vanuit eigen land
naar Nederland en Duitsland, het woon- werkverkeer gedurende verblijf, onderdak
en administratie worden allemaal door het uitzendbureau verzorgd. Een situatie
waar een paar uitzendbureaus ernstig misbruik van weten te maken.
Bijzondere
situaties ontstaan langs de grens, waar arbeidsmigranten regelmatig in dienst
treden bij Nederlandse bedrijven, om vervolgens over de grens in Duitsland
gehuisvest te worden. Dergelijke constructies maken het ingewikkeld voor de
instanties die verantwoordelijk zijn voor controle en toezicht om grip te
krijgen op uitzendbureau’s die zich schuldig maken aan uitbuiting. Goedkopere
vastgoedprijzen in Duitsland spelen een rol in de keuze van Nederlandse
uitzendbureaus om arbeidsmigranten over de grens te huisvesten, maar evengoed het
gebrek aan een efficiënte afstemming tussen Nederlandse en Duitse overheden
maakt dat het aantrekkelijk is voor uitzendbureaus om de grens op te zoeken.
In het
Euregionaal Netwerk Arbeidsmigranten hebben daarom handhavingsinstanties en
controleorganisaties samengewerkt om van elkaars sterktes gebruik te maken. Zo werden
resultaten van huisvestingscontroles in Duitse grensgemeenten gedeeld met de Nederlandse
Arbeidsinspectie, is er adresinformatie met Duitse grensgemeenten gedeeld en vonden
in gezamenlijkheid controles plaats, waarbij gebruik gemaakt werd van een gezamenlijk
opgestelde vragenlijst. Ook werd een situatiebeeld van de huisvesting van
arbeidsmigranten in de Kreis Borken gemaakt.
Met het project
wilden de partners de verschillende betrokken overheden en
handhavingsinstanties aan beide zijden van de grens, waaronder gemeentes, de
Nederlandse Arbeidsinspectie, het RIEC Oost-Nederland, de Kreis Borken en
Steuerfahndung bij elkaar brengen om een beter inzicht te krijgen in het
grensoverschrijdende systeem van de uitzendbureaus en om gezamenlijke afspraken
te maken voor de handhaving tegen de uitbuiting.
Tussen juni 2023
en juni 2025 werden vier rondetafelbijeenkomsten georganiseerd, waar inzichten
werden uitgewisseld, werkafspraken werden gemaakt en maatregelen werden
bedacht. Aan het einde van het project ontstond een Letter of Intent, waarmee
de ronde tafelstructuur bij de EUREGIO is ondergebracht.